αλληλεγγύη ή φιλανθρωπία;

Image

«Η φτώχεια και η απόγνωση επακολουθούν να μην είναι αρκετές για να γεννήσουν την κοινωνική επανάσταση. Πιθανόν να προκαλέσουν τοπικές εξεγέρσεις όχι όμως μεγάλες και πλατιά εξαπλωμένες μαζικές επαναστάσεις. Για να γίνει αυτό είναι απαραίτητο οι άνθρωποι να εμπνέονται από ένα παγκόσμιο ιδεώδες ανεπτυγμένο ιστορικά μέσα στα ενστικτώδη άδυτα των λαϊκών αισθημάτων».

Είναι μύθος το ότι «όποιος πεινάει εξεγείρεται» ειδικά όταν αναφέρεσαι σε δυτικές κοινωνίες του εικοστού πρώτου αιώνα. Συνήθως το ένστικτο που αναπτύσσεται σε όσους βρίσκονται ή έχουν υπερβεί το όριο της πείνας και της ανέχειας είναι αυτό της επιβίωσης. Το δυνατότερο και πιο σκληρό ένστικτο του ανθρώπου. Το επόμενο στάδιο είναι αυτό της δημιουργίας αρνητικών συναισθημάτων. Σύγχυση, αποκαρδίωση, επιθετικότητα, και μέσω αυτών υποταγή, και τελικά παραίτηση από κάθε μορφή συλλογικής διεκδίκησης. Το άτομο επικεντρώνει όλη του την σκέψη και την ενεργητικότητα του στην εξεύρεση λύσης, έστω και προσωρινής, σε καθαρά ατομικό επίπεδο, οδηγούμενο είτε στον κοινωνικό κανιβαλισμό είτε στην πλήρη μοιρολατρική αποδοχή των κοινωνικών συνθηκών που έχουν διαμορφωθεί. Παράλληλα με την εκβιαστική λογική του συμβιβαμού με έναν εικονικό «ρεαλισμό» έρχεται και η παραδοχή ότι μέσα σε αυτές τις συνθήκες θα πρέπει να επιβιώσει. Αυτός είναι ο «χρυσός κανόνας» πάνω στον οποίο εδραιώνει την ηγεμονία του ο νεοφιλελευθερισμός συνεπικουρούμενος από όλα τα κέντρα χειραγώγησης και διαμόρφωσης της λεγόμενης «κοινής γνώμης». Το ζητούμενο είναι να παραμείνει η κοινωνία τεμαχισμένη σε ακίνδυνες ή ευκόλως χειραγωγούμενες μονάδες οι οποίες διαμέσου του φόβου «για τα χειρότερα» θα σκύβουν υπομονετικά το κεφάλι. 

Η μεγάλη μάχη, η μητέρα των μαχών, είναι η προσπάθεια του κυρίαρχου συστήματος να μην αποκτήσουν αυτές ακριβώς οι κοινωνικές τάξεις οι οποίες βιώνουν όλα τα παραπάνω αυτό που αποκαλούμε «πολιτική συνείδηση».

Ένα από τα μεγαλύτερα όπλα του συστήματος στην μάχη αυτή είναι η λεγόμενη «φιλανθρωπία». Στο ιστορικό παρελθόν, αυτό της αρχικής δημιουργίας των Δυτικών κοινωνιών, η φιλανθρωπία αποτελούσε έναν από τους βασικούς άξονες στήριξης των πιο αυταρχικών εξουσιών και με ιδιαίτερη ευκολία ενσωμάτωνε στις πολιτικές διαχείρισης  την χειραγώγηση των εξαθλιωμένων μαζών.

Αποτελεί την πολιτική επιλογή των κυρίαρχων οικονομικών τάξεων η οποία προφανώς δεν καταπολεμά το αίτιο, προσπαθεί να  πείσει ότι  καταπολεμά το αποτέλεσμα, αφήνοντας όμως στην ουσία ελεύθερο το αίτιο να αναπαράγει διαρκώς το ίδιο αποτέλεσμα. Εκεί ακριβώς κρύβεται και η «υποκρισία» του συγκεκριμένου μηχανισμού. Δυστυχώς στις μέρες μας το επίσημο δίκτυο «συστημικής φιλανθρωπίας» εκτός από προσοδοφόρο επάγγελμα έχει γίνει το κύριο όπλο αντίστασης των οικονομικών συμφερόντων στην όλο και αυξανόμενη δυσαρέσκεια της συντριπτικής πλειοψηφίας του χειμαζόμενου ελληνικού λαού.

Δεν υποβαθμίζω και δεν υποτιμώ τις αγνές και αγαθές προθέσεις όλων αυτών των χιλιάδων απλών ανθρώπων που καθημερινά δίνουν την μάχη της ανιδιοτελούς προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο. Τους προτρέπω απλά αυτή τους η προσφορά να μην επιτρέπουν να μετατρέπεται σε προϊόν εκμετάλλευσης είτε από το επίσημο κράτος είτε από όσους στην πραγματικότητα αποστρέφονται και παθαίνουν αλλεργία στο άκουσμα και μόνο των λέξεων φτώχεια και πείνα. Όσων επιθυμούν να πετάξουν ένα απλό ξεροκόμματο επιβίωσης προφυλάσσοντας με αυτό τον τρόπο τα χρόνια συσσωρευμένα κέρδη τους από τα θύματα που οι ίδιοι δημιούργησαν, ή από όσους πιστεύουν πως όλα αυτά που βιώνουμε στις μέρες μας ίσως τελικά να ήταν «θέλημα Θεού». 

Ποιο θα μπορούσε άραγε να είναι αυτό το «παγκόσμιο ιδεώδες» το οποίο θα αποτελέσει την πηγή έμπνευσης για την αφύπνιση του κόσμου και στο οποίο αναφέρεται ο Μιχαήλ Μπακούνιν τα λόγια του οποίου δανείστηκα στην εισαγωγή του κειμένου; Μα φυσικά η ανθρώπινη αξιοπρέπεια φαινόμενο σύμφυτο  με τις κοινωνίες που ευημερούν και εντελώς αντίθετο με τις κοινωνίες που μαστίζονται από ανθρωπιστική κρίση. Αυτό είναι το όριο που διαχωρίζει την Αλληλεγγύη από την φιλανθρωπία. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Χωρίς την Αλληλεγγύη δεν υπάρχει ίχνος από πολιτική συνείδηση και πολιτική σκέψη στο μυαλό του ανθρώπου. Χωρίς αυτήν η οποιαδήποτε απόπειρα για ανάλυση της διαμορφωθείσας κατάστασης καταλήγει στην αρχή της καταστροφής και όχι της δημιουργίας.

Όμως η αλληλεγγύη δεν καταστρέφει αλλά δημιουργεί. Δημιουργεί ενιαίους κοινωνικούς δεσμούς αντίστασης αλλά και αφύπνισης του κόσμου που βιώνει την κατάρρευση των κοινωνικών του σταθερών. Σκοπός της δεν είναι να εξωραΐσει το αποτέλεσμα διατηρώντας αναλλοίωτα τα πολιτικά αίτια της κρίσης, αλλά να δημιουργήσει υποδομές που θα αναδείξουν ότι ακριβώς αυτά τα αίτια είναι που οδηγούν στην απαξίωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Γιατί αξιοπρέπεια δεν σημαίνει να διατηρείς συνεχώς απλωμένο το χέρι της ελεημοσύνης, αλλά ότι εάν αυτό το χέρι γίνει γροθιά και ενωθεί με την γροθιά του διπλανού σου τότε μόνο δημιουργείς μια ανθρώπινη αλυσίδα αντίστασης στον παθητικό εκφυλισμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Η αλληλεγγύη δεν σκοπεύει στο να ζει ο «ασθενής» συνεχώς στην ιατρική κλίνη με «μηχανήματα υποστήριξης», αλλά στο να διαμορφώσει την ποιότητα της ζωής του με τέτοιο τρόπο ώστε να μην χρειάζονται «μηχανήματα υποστήριξης». Η ισότιμη συμμετοχή του στην προσπάθεια αυτή είναι εξόχως απαραίτητη. Δεν δημιουργούμε παθητικούς δέκτες αγαθοεργίας αλλά ενεργούς πολίτες που ξεπερνούν τον φόβο και τις αναστολές. Δεν αναπαράγουμε την ραθυμία και την απογοήτευση, αλλά διαμορφώνουμε ένα ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο λειτουργίας πάνω στο οποίο αγωνιζόμαστε να επαναφέρουμε στο προσκήνιο τις διαχρονικές αξίες της ισότητας, της ισονομίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Τέλος, δεν εφησυχάζουμε τις συνειδήσεις του κόσμου, αντιθέτως τις αφυπνίζουμε στην προσπάθεια μας να ωριμάσουν οι συνθήκες της πολιτικής συνειδητοποίησης ως απαραίτητο εργαλείο ανατροπής των σημερινών κοινωνικών συνθηκών.

Η Αλληλεγγύη είναι πραγματικά το μόνο όπλο στα χέρια των λαών. Δεν είμαστε «φιλάνθρωποι», είμαστε αλληλέγγυοι !!!. 

Advertisements

6 comments on “αλληλεγγύη ή φιλανθρωπία;

  1. Ο/Η HappyHour λέει:

    (Κάτω από το κείμενο εμφανίζεται διαφήμιση για προσφορά στον ερυθρό σταυρό…)

    Κάπως κάπου το κείμενο με κάνει να σκεφτώ ότι η αλληλεγγύη που εννοείς είναι πολιτικοποίηση. Είναι όμως αυτό η αλληλεγγύη;

    Για μένα η αλληλεγγύη είναι να παραμένεις «δίπλα» στον διπλάνο σου. Η βοήθεια δεν προσφέρεται με το ζόρι. Αλληλεγγύη σημαίνει να δίνεις βοήθεια όταν σου ζητηθεί. Αλληλεγγύη σημαίνει να είσαι παρών για να μπορεί κάποιος να σου ζητήσει βοήθεια.

    Γιατί η φιλανθρωπία δεν σέβεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια; Δεν μιλάμε για την φιλανθρωπία τύπου «πλούσιος δωρίζει κάτι» για να δείξει κοινωνική (εταιρική) ευθύνη ή/και για να ξεπλύνει χρήμα. Μιλάμε για την φιλανθρωπία τύπου δίνω σε κάποιον που μου ζητάει στο φανάρι ή χαρίζω ρούχα. Για μένα το πρόβλημα με την φιλανθρωπία είναι όχι ο σεβασμός αλλά το αν είναι ουσιαστική. Σίγουρα είναι πιο ουσιαστικό να πηγαίνεις φαγητό ή ρούχα σε κάποιον που ξέρεις π.χ. στην γειτονιά σου. Αλλά και να τα πας σε κάποιο ίδρυμα κι αυτό καλό είναι. Απλά όταν είσαι «δίπλα» η σχέση είναι άμεση και προσωπική και άρα (κτγ) πιο ουσιαστική.

    Και μερικοί προβληματισμοί, πόσοι είναι πραγματικά αλληλέγγυοι απο αυτούς που υποτίθεται ότι παλεύουν γι αυτό; Πόσοι είναι αλληλέγγυοι σε ανθρώπους έξω απο την μικρή ή και μεγάλη ομάδα τους; Πόση ουσία έχει μια αλληλεγγύη μόνο σε «συντρόφους»;

    • Ο/Η yiannis63 λέει:

      Η αλληλεγγύη, συμφωνώ μαζί σου, δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Δίνεις αλληλεγγύη σε όποιον στην ζητάει όμως παράλληλα πρέπει να προσπαθείς να δώσεις στον άλλον να καταλάβει τα αίτια που τον οδήγησαν σε αυτή την ανάγκη.

      Τα αίτια της ανθρωπιστική κρίσης που βιώνουμε, είτε το θέλουμε είτε δεν το θέλουμε, είναι αμιγώς πολιτικά γιατί η κρίση αυτή δεν είναι «φυσικό φαινόμενο» αλλά το αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών. Η απλή φιλανθρωπία δεν καταπολεμά το αίτιο που παράγει την κρίση, και όσο και να βοηθάει κανείς προς αυτή την κατεύθυνση δεν μπορούμε ούτε τον θεό να παραστήσουμε αλλά ούτε και να αντικαταστήσουμε την έλλειψη υποδομών του κράτους π.χ. στην υγεία.

      Δεν υποτιμώ την αγαθή πρόθεση κανενός (ένας από αυτούς είμαι και εγώ που συμμετέχω σε τέτοια προσπάθεια) να προσφέρει στον διπλανό του. Παράλληλα με την προσφορά πρέπει να υπάρχει και ο προβληματισμός για το ποιοι λόγοι μας οδήγησαν ως εδώ. Η ανάλυση των δεδομένων βοηθά στο ξεπέρασμα της κρίσης.

      Σε ότι έχει να κάνει με την «πολιτικοποίηση» που αναφέρεις, προφανώς εννοώ την κοινωνία των ενεργών πολιτών. Ο ενεργός πολίτης (αυτός που δεν κάθεται στον καναπέ του να παρακολουθεί τα αποτελέσματα) παρεμβαίνει στην κρίση με την προσφορά του και επομένως ασκεί ο ίδιος κοινωνική πολιτική. Αυτή η κοινωνική πολιτική δεν πρέπει, κατά την γνώμη μου, να είναι συμπληρωματική ως προς τις ελλείψεις του κράτους, αλλά διεκδικητική ως προς την δημιουργία δομών από το κράτος χωρίς να αποκλείει κανένα πολίτη από τις υπηρεσίες του.

      Σε ευχαριστώ πολύ για το σχόλιο σου.

  2. […] Πηγή: https://yiannis63.wordpress.com/2013/02/21/%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CF%8D%CE%… […]

  3. Ο/Η Sonora λέει:

    Καλησπέρα.Ζητώ την άδεια να αναδημοσιεύσω μέρος του κειμένου και τα σχόλια με παραπομπή στο ιστολόγιο.Την έχω;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s