ημερολόγιο καταστρώματος.

Βράδυ Πέμπτης 20 Αυγούστου.

Περασμένα μεσάνυχτα. Κάπου στην μέση της Κρήτης. Το θερμόμετρο καρφωμένο στους 18 βαθμούς. Αν δεν είχα το μπουκάλι την ρακί δίπλα μου θα χρειαζόμουνα μπουφάν. Στην αγκαλιά της απόλυτης ησυχίας. Μόνο το θρόισμα των νυσταγμένων φύλλων, η κουκουβάγια στο διπλανό δέντρο, το νερό που κυλάει στο ρυάκι, διακόπτουν τον ήχο της σιωπής. Ενα παραδοσιακό χωριουδάκι εξήντα ψυχών, το τελευταίο σπίτι στην άκρη του χωριού, σε μια μεγάλη αυλή γεμάτο οπωροφόρα δέντρα και παλιές θεόρατες Κρητικές ελιές, δίπλα σε ένα χιλιόχρονο Βυζαντινό ξωκλήσι.

Παλεύω με το χαρτί για να συγκεντρώσω τις αναμνήσεις μου. Κάθε χρόνο το ίδιο πράγμα. Σκαλίζοντας το μυαλό μου, όλο απίστευτες αντιθέσεις ανακαλύπτω στον τρόπο ζωής και στις συμπεριφορές των ντόπιων με όσους επιβιώνουν στου… «κερατά την πολιτεία». Δηλαδή στην Αθήνα. Στην πόλη του Διαβόλου. Ναι, αυτή είναι η «κωδική» ονομασία της πρωτεύουσας. Τι να του πείς ; Μήπως έχουν άδικο ;

Δυστυχής πραγματικά όποιος θέλει απλά να κάνει τον «τουρίστα» στην Κρήτη. Οποιος δεν καταλαβαίνει που πατά και που πηγαίνει. Οποιος δεν αφήνει το τοπίο και την ιστορία να τον οδηγεί και τους ανθρώπους να τον συντροφεύουν. Οποιος δεν θέλει να ψάξει πέρα από τον οδηγό τουριστικής φιλοξενίας. Οποιος -για παράδειγμα- δεν έχει ακούσει τον ογδοντάχρονο Βαγγέλη να του διηγείται …«εγώ μικρός, Γιάννη παιδί μου, όταν έπαιζα λύρα στους γάμους εβούιζαν οι σφαίρες πάνω από το κεφάλι μου ωσάν τις μέλισσες».  Μου το λέει πάνω στην ρακί που πίνουμε κάθε καλοκαίρι, επί δέκα χρόνια τώρα. Ξεχνάει ότι μου το ξανάπε. Δεν χορταίνω να τον ακούω. Μου κάνει και παράπονα, πολλά, για τα νέα παιδιά που παίζουν λύρα. « Η λύρα πρέπει να κλαίει» είναι η μόνιμη επωδός του.  Εκνευρίζεται, σηκώνεται και φεύγει από τα πανηγύρια όταν δεί λαουτιέρη να κλέβει την παράσταση από λυράρη. Σκληροί άνθρωποι, δύστροποι, όπως ακριβώς πέρασε ολόκληρη η ζωή τους, στην μάχη με τον χρόνο, με την γη, με τις εποχές, με τις αλλαγές. Απαιτούν απόλυτο σεβασμό στον διαφορετικό τρόπο ζωής τους, στις αντιλήψεις τους, στις συνήθειες τους. Οταν βρεις το μυστικό της επικοινωνίας που κρύβεται στην λέξη σεβασμός, μάθε να ακούς και σκέψου πρίν μιλήσεις, τότε σου δίνουν την ψυχή τους. Είναι εκπληκτικό πραγματικά, το πόσο γρήγορα μπορούν να σε δεχθούν και άλλο τόσο να σε απορρίψουν.

Να, ας πούμε για παράδειγμα, το απόγευμα παρακολούθησα μια ακόμα παράσταση, κάτι ανάμεσα σε θέατρο του παραλόγου και κλασσικής παντομίμας, στην γεμάτη από βοκαμβίλιες  αυλή του ογδοντάχρονου  Θείου Αντωνάκη, που ενώ θα έπρεπε κανονικά να είναι κατάκοιτος από το μεγάλο πρόβλημα που έχει με τον «πόδα» του, εκείνος κάθε χαράματα είναι όρθιος, καβαλάει το τρακτέρ και πηγαίνει στα χωράφια του στο πίσω μέρος του βουνού, μετράει τα πρόβατα κάθε πρωί, μην έχουν κατέβει την νύχτα από τα χωριά του Μυλοποτάμου για να τα κλέψουν, ταίζει τα «οζά», επιθεωρεί τα αμπέλια του, ξεχορταριάζει τα περβόλια του, κολατσίζει την φρέσκια ντομάτα που κόβει από το μποστάνι του, με λίγο φρέσκο ζυμωτο ψωμί που έχει πάρει από το σπίτι, και αφού μεσημεριάσει παίρνει τον δρόμο της επιστροφής. Κάθε πρωί, επί εξήντα χρόνια. Βρέξει – χιονίσει.  Παλαιότερα με μουλάρι. Κάποιες φορές με άλογο.

αυλή3.

βοκαμβίλια2.

Αλλά ας ξαναγυρίουμε στο θέμα μας. Στην παράσταση που σας έλεγα λίγο πιο πρίν, συμμετείχαν εκτός του θείου Αντωνάκη και της θείας Βαγγελίτσας, ένα ακόμα ζευγάρι υπερήλικων, Ολλανδοί παρακαλώ, οι οποίοι έχουν αγοράσει σπίτι λίγο πιο κάτω από το χωριό και μένουν στην Ελλάδα μόνιμα τα τελευταία χρόνια. Οι Ολλανδοί φυσικά γνωρίζουν Αγγλικά. Ο Αντωνάκης και η Βαγγελίτσα όμως όχι. Ούτε λέξη. Και έτσι αρχίζει ο διάλογος του παραλόγου, η προσπάθεια επικοινωνίας με κινήσεις χεριών, σπασμένες λέξεις, μεμονωμένες φράσεις, οι οποίες στο τέλος οδηγούν σε ακατάπαυστα γέλια, τόσο εύκολα βγαλμένα από την ψυχή και των τεσσάρων υπερήλικων στην προσπάθεια τους να επικοινωνήσουν. Οταν βραδυάζει και βγαίνουν οι ρακές, σε λίγη ώρα η όλη υπόθεση θυμίζει ΡΟΚ συναυλία.
« Εγώ….αύριο…χωράφι… τρακτέρι….τούτ τούτ….» κάνει την κίνηση «πηγαίνω» με το χέρι.
« Τρακτέρι ; You mean….tractοr….;» κάνει την ίδια κίνηση.
«Αλογο….εσύ ξέρεις Α- λο- γο. ; » σηκώνεται από την καρέκλα και μιμείται την κίνηση του αναβάτη.
«Horse…..yes ! Horse…..how nice…» σηκώνεται και αυτός κάνοντας την ίδια ακριβώς κίνηση.
«Διάολε τις απολιμάρες σου για παιδί !!!»  λέει γελώντας τρανταχτά ο Αντωνάκης.
« geia soy Κύριε Antonis …geia….» τσουγκρίζει το ποτήρι με την ρακί ο Ολλανδός που σε λίγη ώρα έχει γίνει «ιπτάμενος».  Εντωμεταξύ….οι δύο κυρίες στις διπλανές καρέκλες, προσπαθούν να συννενοηθούν για τα φαγητά που μαγείρεψαν σήμερα.
«ντομάτα ; Εσύ ξέρεις ντομάτα ;» δείχνει ένα καλάθι με ντομάτες πάνω στο τραπέζι της αυλής.
«Τomatos….oh yes ! Very nice τomatos in Cretra.»
Kαι κάπως έτσι περνάει ολόκληρο απόγευμα μέχρι το βράδυ, με ρακές, ντοματούλα, αγγουράκι, φρέσκο τυρί, και γέλια, άφθονα και αβίαστα γέλια, ικανά να ξυπνήσουν και έναν νεκρό ακόμα.
Στην αρχή σκέφθηκα να τους βοηθήσω στην μετάφραση. Στην συνέχεια κατάλαβα ότι κανένας τους δεν ήθελε την βοήθεια μου. Δεν με είχαν ανάγκη. Και να φανταστεί κανείς ότι το «έργο» αυτό παιζόνταν όλο το καλοκαίρι. Ο ένας προσπαθεί να μάθει την διάλεκτο του στον άλλο. Το αγαπημένο τους παιχνίδι. Εν μέσω γέλιου και αφθονίας συναισθημάτων. Ανταλλάζουν και φαγητά. Οπως έκαναν παλιά οι γείτονες μεταξύ τους. Προτίμησα να κάτσω σε απόσταση, χωρίς να μιλάω, να τους παρατηρώ και να ακούω. Η επίδαυρος ωχριά….

Θα μπορούσα να γράφω ώρες για τον τόπο αυτόν που έχει όλα τα χρώματα της ζωής. Για το πανέμορφο Αρκάδι, που η αρχαιολογική υπηρεσία, προσπαθεί να τσιμεντώνει τοίχους αντί να τους αναδυκνείει, για το πανέμορφο χωριό Μαργαρίτες, που αποτελεί αληθινό εργαστήριο κεραμεικής, για τα ορεινά χωριά του Μυλοποτάμου, για τα Ανώγεια και τα Ζωνιανά. ( Προσοχή όταν οδηγάτε εκεί, ο δρόμος είναι δικός τους όπως μου έχει δηλωθεί ! ).Για την Ακρόπολη της Αρχαίας Ελεύθερνας ( τελείωσαν τα κονδύλια κύριε υπουργέ; ). Για τα πανηγύρια στα ορεινά χωριά με παραδοσιακή Κρητική μουσική αποκλειστικά. Για πολλά μικρά και μεγάλα στιγμιότυπα της καθημερινής τους ζωής. Για την λατρεία στο κυνήγι, για την απέχθεια τους στα ψάρια (άρρωστος είσαι μωρέ και θες να φάς ψάρι;)
Για το ζευγάρι γεράκια που κάθε πρωί και απόγευμα πετούν κυκλικά πάνω από το χωριό αναζητώντας τροφή στους αγρούς, για την «παλιά βρύση» δίπλα στο ποτάμι, με τις άγριες φρασκομηλιές να ευωδιάζουν παντού. Με τους παραδοσιακούς γάμους του χωριού, όπου τα καλάζνικωφ «κελαηδάνε» όλη την νύχτα. Με το μοναδικό καφενείο στο χωριό (εφέτος άνοιξε  μετά από εικοσιπέντε χρόνια) παραδοσιακό, κτισμένο όλο με πέτρα, που εάν είσαι «χωριανάκι» θα έχεις την τύχη να δοκιμάσεις το εκπληκτικό «γαμοπήλαφο». Με την ζωή στο Ρέθυμνο να κυλάει, σε άλλους ρυθμούς μέρα-νύχτα.

Ειδυλλιακή περιγραφή ; Μάλλον καλοκαιρινή θα έλεγα, γιατί τον χειμώνα το τοπίο πέρνει την άγρια του όψη. Μαζί του και οι άνθρωποι. Το τοπίο καθορίζει την ποιότητα της ζωής και διαμορφώνει χαρακτήρες. Διαφορετικά στα ορεινά χωριά, διαφορετικά στον κάμπο. Το λεωφορείο στα ορεινά χωριά τον χειμώνα περνάει μια φορά την εβδομάδα.
« Και όταν χιονίζει ; »
« Ε ! Είμαστε αποκλεισμένοι όσο βαστεί το χιόνι…»

« Οταν κάποιος ηλικιωμένος πάθει κάτι ; »
« Ε ! Αντέχει όσο μπορεί ! ».
Σταράτες κουβέντες. Καμία υπερβολή.

Παρασκευή 21 Αυγούστου. Βράδυ.

Βρισκόμαστε στο πλοίο της επιστροφής. Αποχαιρετάμε το λιμάνι του Ρεθύμνου.

Ρέθυμνο.

Επιστρέφουμε στου «κερατά την πολιτεία».  Εχω να ανοίξω τηλεόραση και να διαβάσω εφημερίδες 15 μέρες. Είμαι σίγουρος ότι τίποτα δεν θα έχει αλλάξει. Το μάτι μου πέφτει στην τηλεόραση του πλοίου. Στο δελτίο ειδήσεων. Δηλώσεις του Περικλή Κοροβέση περί χρηματισμού του Ενιαίου Συνασπισμού από την SIEMENS στην συγκυβέρνηση το 89. Nαί, τελικά τίποτα δεν έχει αλλάξει.
Φωτιά σε μια χαράδρα στην ΒορειοΑνατολική Αττική. Ελέγχεται πλήρως, δεν πρέπει να ανησυχούμε.
Ωρα 12.30. Βγαίνουμε έξω στο πλοίο για να απολαύσουμε την άγρια νύχτα του Αιγαίου, ενώ πριν απο λίγο αφήσαμε πίσω μας το Κρητικό πέλαγος. Ο Βοριάς λυσσομανάει, παρασύρει στο διάβα του ότι βρίσκει μπροστά του, καρέκλες, τασάκια, κάδους. Με δυσκολία στέκεσαι όρθιος, για να άναψεις τσιγάρο ούτε λόγος να γίνεται, προσπαθούμε να βρούμε μια γωνιά με απάγγειο. Τα μποφώρ χορεύουν σαν τρελλά, τα κύμματα κτυπούν το πλοίο με μανία, σαν να τσακώνονται, μα σαν να γνωρίζονται χρόνια. Κάπου μέσα στην απεραντοσύνη της θάλασσας, διακρίνεις φώτα ένος άλλου πλοίου με την ίδια ρότα. Είναι κι αυτό μια συντροφιά μέσα στο πηχτό σκοτάδι.

Σάββατο 22 Αυγούστου. Ξημερώματα.

Βρισκόμαστε στο «ειδυλλιακό» λιμάνι του Πειραιά. Αλλος αέρας. Νυσταγμένοι και βαριεστημένοι οδηγοί αυτοκινήτων περιμένουν την σειρά τους να βγούν από το λιμάνι. Φανάρια, κίνηση από τα πλοία που ξεφορτώνουν, κορναρίσματα. Η πόλη ποτέ δεν κοιμάται. Στο βάθος καθώς διανύουμε την παραλιακή φαίνεται ένας τεράστιος μαύρος καπνός. Ανοίγω το ραδιόφωνο. Η ώρα έχει πάει 08.00. Καίγεται η ΒορειοΑνατολική Αττική. Είναι η φωτιά για την οποία εχθές το βράδυ «δεν έπρεπε να ανησυχούμε». Η κυβέρνηση του τριχίλιαρου το έκανε πάλι το θαύμα της. Προβλήματα στον συντονισμό των επίγειων και εναέριων δυνάμεων πυρόσβεσης.
Φτάνουμε στο σπίτι και ξεφορτώνουμε τα πράγματα. Λάδι για όλο το χειμώνα, κρεατικά – κοτούλες από την αυλή μας, κουνέλια από τον κήπο της κυρίας Γεωργίας και τρία λίτρα σπιτική ρακί. Ελπίζω να την βγάλουμε και αυτό τον χειμώνα. Ευτυχώς που υπάρχει η επαρχία για να μπορεί να τρέφεται η Αθήνα. Ακόμα γυρίζουν στο μυαλό μου τα λόγια αποχαιρετισμού το τελευταίο βράδυ στο καφενείο του χωριού από τον Κυρ-Γιάννη: « Πού πάτε ρέ ; Εκει πάνω θα πνιγείτε σαν τα κουνέλια ούλοι σας …»
Η δύναμη της συνήθειας Κυρ-Γιάννη… Η δύναμη της συνήθειας.

Advertisements

5 comments on “ημερολόγιο καταστρώματος.

  1. Ο/Η giorgos dimopoulos λέει:

    Kala ola auta alla twra pou gurises kanonhse na pioume thn raki.

  2. Γιάννη, πάμε να φύγουμε πάλι!
    Εγώ δηλαδή φεύγω…για μια βδομάδα ακόμα λέω…αλλά δεν το υπογράφω κιόλας, μπορεί και να μη γυρίσω! Να μείνω εκεί να καλλιεργώ ντομάτες και πορτοκάλια και μην την είδατε!

  3. Ο/Η yiannis63 λέει:

    θα κανονίσω giorgo. Mην ανησυχείς, θα σε κάνω ιπτάμενο και εσένα.

    Ευχαρίστως έφευγα ξανά κόκκινο μπαλόνι. Ετσι και αλλιώς φευγάτος είμαι. Καλά να περάσεις. Να μου προσέχεις ιδιαίτερα τις ντομάτες. Θα χρειαστούν, έχουμε να ρίξουμε πολλές.

    Καλώς σας βρήκα Snowball

  4. Ο/Η Νίκος λέει:

    Σκουτελοβαρήσκω σου Καπεταν Γιάννη.
    Εγώ θα γυρίσω στην «καταραμένη πολιτεία» όταν τελειώσει η Κιτρό-ρακή που πίνω κάπου Νοτιοανατολικά της Κρήτης.
    Ελπίζω να τα πούμε την παραπάνω εβδομάδα

    (όπως καταλαβαίνεις βρήκα δίκτυο και…τρύπωσα)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s